Debaty sejmowex909 Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki

   W związku z interpelacją posłanki Sylwii Pusz, przesłaną przy piśmie z dnia 8 listopada br., SPS-0202-50/01, w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury osób opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki uprzejmie wyjaśniam, co następuje.    Ustawą z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU nr 162, poz. 1118, ze zm.) wprowadzone zostały zasadnicze zmiany w zakresie uprawnień do świadczeń pieniężnych dla opiekunów dzieci wymagających specjalnej troski. Są one wynikiem realizacji podstawowego celu reformy systemu ubezpieczeń społecznych, jakim było przywrócenie mu charakteru ubezpieczeniowego. Z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przyznawane są obecnie świadczenia z powodu spełnienia ryzyka ubezpieczeniowego, tj. dożycia określonego w przepisach wieku lub niemożności kontynuowania pracy zarobkowej z powodu niezdolności do pracy. Tak więc przepisy umożliwiające uzyskanie emerytury ze względu na konieczność opieki nad dzieckiem będą obowiązywać jedynie w okresie przejściowym.    Zgodnie z art. 186 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU nr 162, poz. 1118, ze zm.) oraz wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 stycznia 2000 r., sygn. akt K 18/99 (DzU nr 2, poz. 26), prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem mają osoby, które przed 1 stycznia 1999 r. spełniły warunki określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (DzU nr 28, poz. 149) i nie są członkami otwartego funduszu emerytalnego.    Tak więc jedno z rodziców (opiekun prawny lub osoba sprawująca opiekę w ramach rodziny zastępczej), niemogące kontynuować zatrudnienia z powodu stanu zdrowia swojego dziecka, może uzyskać prawo do emerytury bez względu na swój wiek, jeżeli nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego i w dniu 31 grudnia 1998 r. miało wymagany okres ubezpieczenia (składkowy i nieskładkowy) wynoszący co najmniej 20 lat w przypadku kobiety i 25 lat w przypadku mężczyzny.    Możliwość wcześniejszego przejścia na emeryturę z powodu opieki nad dzieckiem wymagającym stałej opieki mają także opiekunowie, za których ośrodek pomocy społecznej opłacał przed dniem 1 stycznia 1999 r. składkę na ubezpieczenie społeczne. Zgodnie z art. 31b ust. 7 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (DzU z 1998 r., nr 64, poz. 414, ze zm.) osoba ta ma prawo do emerytury, jeżeli w dniu 1 stycznia 1999 r. ukończyła co najmniej 45 lat i ma okres ubezpieczenia (składkowy i nieskładkowy) wynoszący co najmniej 20 lat w przypadku kobiety i 25 lat w przypadku mężczyzny.    Pozostałe osoby, niespełniające warunków wymaganych do uzyskania prawa do emerytury bez względu na wiek, którym konieczność opieki nad dzieckiem specjalnej troski uniemożliwiła podjęcie pracy zarobkowej lub zmusiła je do rezygnacji z pracy, mają możliwość uzyskania zasiłku stałego na zasadach określonych w art. 27 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej.    Zasiłek stały przysługuje osobie niepracującej zarobkowo ze względu na sprawowanie opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza dwukrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy społecznej, a dziecko jest uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego. Uprawnienie to przysługuje z tytułu opieki nad własnym dzieckiem, przysposobionym lub przebywającym w rodzinie zastępczej, również po ustaniu funkcji tej rodziny. Zasiłek stały przysługuje również w wypadku, gdy opieka jest sprawowana nad pełnoletnim dzieckiem specjalnej troski, na które przysługuje zasiłek pielęgnacyjny. Nie jest przy tym istotne, jaki był ostatni tytuł ubezpieczenia osoby występującej o przyznanie zasiłku.    Rodzina, która znalazła się w trudnej sytuacji z powodu konieczności zrezygnowania przez jednego z rodziców z pracy zarobkowej w celu wychowywania dziecka specjalnej troski, wymaga wsparcia ze strony państwa. Nie ulega jednak wątpliwości, że nie powinno się to odbywać ze środków ubezpieczeń społecznych, ponieważ utrudnienie w kontynuowaniu pracy zarobkowej spowodowane stanem zdrowia dziecka nie jest ryzykiem emerytalnym ani rentowym, lecz ryzykiem objętym pomocą społeczną. Dlatego też w tym systemie - a nie w systemie ubezpieczeń społecznych - są obecnie zawarte rozwiązania zapewniające osobom i rodzinom będącym w trudnej sytuacji życiowej nie tylko niezbędne środki finansowe, ale też inne formy pomocy.    Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Odrębną kwestią jest oczywiście to, czy oferowana pomoc spełnia oczekiwania rodzin borykających się z trudnościami spowodowanymi stanem zdrowia swego dziecka. Nie należy jednak zapominać, że jej zakres przedmiotowy i podmiotowy jest zdeterminowany wielkością środków przewidzianych na te cele przez parlament w ustawie budżetowej.    Minister    Jerzy Hausner    Warszawa, dnia 26 listopada 2001 r.