Debaty sejmowex909 Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie otwarcia polskiej strefy 200-milowej wód przybrzeżnych Bałtyku dla rybaków z państw Unii Europejskiej

   Szanowny Panie Marszałku! Na podstawie art. 120 regulaminu Sejmu przedkładam panu marszałkowi odpowiedź na interpelację poseł Gertrudy Szumskiej w sprawie ˝otwarcia polskiej strefy 200-milowej wód przybrzeżnych Bałtyku dla rybaków z państw Unii Europejskiej˝.    Poniżej przedstawiam odpowiedź na postawione w interpelacji pytania.    1. W jakim okresie polska strefa 200-milowa wód przybrzeżnych Bałtyku zostanie otwarta dla rybaków z państw Unii Europejskiej?    Kwestie dostępu statków rybackich do wód będących pod jurysdykcją drugiego państwa członkowskiego Unii Europejskiej reguluje ustawodawstwo unijne wyrażone w art. 3 ust. 1e i art. 43 traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) oraz w rozporządzeniu Rady EWG nr 3760/92, które ustanawia Wspólną Politykę Rybacką EU. Zgodnie z powyższymi regulacjami państwa członkowskie UE obowiązuje zasada swobodnego, wzajemnego udostępniania łowisk w swoich wyłącznych strefach ekonomicznych dla statków rybackich innych państw członkowskich. Spod jurysdykcji prawa obowiązującego w Unii Europejskiej wyłączone są wody morza terytorialnego, liczące maksymalnie od linii brzegowej 12 Mm. Zgodnie z tą regulacją prawną w wodach tych generalnie mogą prowadzić połowy wyłącznie rybacy z państwa nadbrzeżnego. Przepis ten dotyczy wszystkich państw członkowskich. Morze terytorialne określane jest jako wody przybrzeżne.    W związku z powyższym w polskich wodach przybrzeżnych nie będą mogli poławiać rybacy z innych państw. Natomiast zgodnie z zasadami Wspólnej Polityki Rybackiej UE połowy w polskiej wyłącznej strefie ekonomicznej (powyżej 12 Mm) będą mogli prowadzić rybacy z państw będących członkiem UE i leżących nad Morzem Bałtyckim. Polscy rybacy będą mogli prowadzić połowy na zasadzie wzajemności w wyłącznych strefach ekonomicznych innych państw członkowskich UE w rejonie M. Bałtyckiego. Polska flota rybacka będzie miała dostęp do bardziej zasobnych w dorsza i śledzia (gatunków ryb poszukiwanych na polskim rynku) łowisk Danii, Szwecji czy też Niemiec. Także rynki tych państw będą przed polskimi rybakami stały otworem, a ceny na te gatunki ryb są w tych krajach przeważnie wyższe niż w Polsce. Korzystnym zjawiskiem będzie również to, iż poprzez obecność obcych flot w polskiej wyłącznej strefie ekonomicznej powinny wzrosnąć dostawy ryb do polskich portów. Ma to istotne znaczenie, biorąc pod uwagę fakt, iż ponad połowa surowca do produkcji w sektorze rybnym pochodzi w Polsce z importu.    Rząd RP w stanowisku negocjacyjnym w obszarze ˝Rybołówstwo˝ wystąpił z wnioskiem o 5-letni okres przejściowy, licząc od daty akcesji, dotyczący zakazu połowów w polskiej wyłącznej strefie ekonomicznej dla statków rybackich o mocy silnika wyższej niż 611 KW i długości całkowitej powyżej 30 m, z wyłączeniem statków już zarejestrowanych w Polskim Rejestrze Statków. Okres przejściowy ma umożliwić restrukturyzację polskiej floty rybackiej, wykorzystując w tym celu środki unijne z funduszy strukturalnych (w szczególności z Finansowego Instrumentu Sterowania Rybołówstwem). Restrukturyzacja floty będzie w pierwszym rzędzie dotyczyła redukcji nadmiernej w stosunku do dostępnych zasobów liczby statków rybackich. Umożliwi to racjonalne i opłacalne prowadzenie działalności gospodarczej w tym zakresie. Strona polska przekazała do Komisji Europejskiej ekspertyzy starające się uzasadnić polskie stanowisko w tej sprawie. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wraz z Ministerstwem Spraw Zagranicznych prowadzi intensywne działania dyplomatyczne w celu przekonania państw członkowskich UE do polskiego stanowiska. Jednakże nadal 10 krajów członkowskich jest przeciwnych polskiemu wnioskowi. Twarde stanowisko rządu RP w tym zakresie już spowodowało półroczne opóźnienie planowanego zamknięcia tego obszaru negocjacyjnego. Negocjacje w tej sprawie trwają.    2. Jakie w tym wypadku zostaną podjęte środki mające przeciwdziałać ekologicznej degradacji Bałtyku przez używane w państwach Unii duże jednostki rybackie?    W dniu 13 września 1973 r. w Gdańsku podpisano Konwencję o rybołówstwie i ochronie żywych zasobów w Morzu Bałtyckim i Bełtach (DzU z 1974 r. nr 32, poz. 188, z późn. zm.). Na podstawie przepisów ww. konwencji utworzono Międzynarodową Komisję Rybołówstwa Morza Bałtyckiego (MKRMB). Członkami MKRMB są wszystkie państwa leżące nad M. Bałtyckim. Fundamentalnym zadaniem MKRMB jest wypracowywanie metod zarządzania rybołówstwem na M. Bałtyckim w celu ochrony żywych zasobów morza i prowadzenia racjonalnej gospodarki tymi zasobami. Komisja corocznie rekomenduje według bazy historycznej kwoty połowowe i środki techniczne ochrony rybołówstwa, np. rodzaj używanego sprzętu połowowego. Poza ośrodkami naukowymi państw członkowskich doradztwo naukowe na rzecz komisji prowadzi Międzynarodowa Rada Badań Morza (ICES).    Dotychczasowe badania naukowe nie dowiodły, by przy obowiązujących regulacjach połowów duże statki rybackie niekorzystnie wpływały na środowisko morskie. Niemniej strona polska, podchodząc bardzo ostrożnie do tego problemu, wprowadziła w Polsce ograniczenia techniczne dla nowo rejestrowanych statków rybackich i zgłosiła na ubiegłorocznej sesji MKRMB wniosek, by takie ograniczenia wprowadzić na całym M. Bałtyckim. Kwestia ta może być negocjowana w przyszłości na forum MKRMB pod warunkiem, iż będą niezbite dowody naukowe potwierdzające zagrożenie dla zasobów w przypadku kontynuowania połowów przez statki o parametrach przekraczających dozwolone w Polsce. Państwa członkowskie wyławiają swoje narodowe kwoty połowowe statkami o dowolnych parametrach, używając określonych w przepisach MKRMB narzędzi połowowych. Wielkość statków rybackich zależy od polityki państwa w tym zakresie. W wielu krajach takich jak Szwecja, Dania, Federacja Rosyjska, Łotwa część statków rybackich przekracza parametry techniczne obowiązujące w Polsce, tj. 30 m długości całkowitej i moc silnika 611 KW. W Polsce 9 armatorów posiada statki rybackie przekraczające te parametry.    3. Jakie środki zostaną podjęte, aby zapobiec wzrostowi bezrobocia w zawodach związanych z rybołówstwem ze względu na malejące zasoby ryb na Bałtyku?    Zasoby rybne Morza Bałtyckiego na przestrzeni lat są zmienne. Ich zasobność w głównej mierze zależy od panujących warunków hydrologicznych, ekologicznych i intensywności połowów. Obecnie można zaobserwować wzrost populacji szprota, stabilizację stada łososia oraz spadek zasobów dorsza i śledzia. Najefektywniejszym rozwiązaniem zapewniającym opłacalność połowów jest dostosowanie wielkości floty rybackiej do dostępnych zasobów. Jednym z pierwszych celów rządu RP będzie po akcesji redukcja nakładu połowowego, przy wykorzystaniu funduszy strukturalnych UE. Bez wsparcia środków unijnych budżetu państwa nie stać na to przedsięwzięcie. Działań w tym kierunku oczekuje środowisko rybackie. Armatorzy, którzy zdecydują się na wycofanie z zawodu, dostaną, zgodnie z przepisami UE, wysoką rekompensatę. Po osiągnięciu wieku 55 lat rybacy będą mogli przechodzić na wcześniejszą emeryturę. Członkowie załóg z wycofanych statków rybackich będą mogli otrzymać, według obecnie obowiązujących zasad, jednorazowe odprawy do 10 tys. EURO i pomoc finansową do 50 tys. euro na zwrot kosztów związanych z przekwalifikowaniem.    Prowadzona przez rząd polityka liberalizacji handlu w sektorze rybołówstwa ułatwia import brakującego przetwórstwu surowca i zapobiega bezrobociu w przetwórstwie rybnym. Jest to proces bardzo korzystny również z tego powodu, iż Polska ma nadwyżkę w handlu rybami i ich przetworami z krajami UE. Redukcje stawek celnych powodują większą atrakcyjność polskich wyrobów rybnych i zwiększają eksport.    Po wejściu Polski do UE polscy przedsiębiorcy będą musieli sprostać konkurencji przedsiębiorców z krajów unijnych. W celu wsparcia procesu dostosowywania się podmiotów działających w gospodarce rybnej do standardów obowiązujących w UE uruchomiono kredyty preferencyjne w ramach programu branżowego, które są obsługiwane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Podniesienie standardów weterynaryjnych to główny cel przeznaczenia środków z tych kredytów.    Po wejściu Polski do Unii Europejskiej zarówno rybacy, jak i przetwórcy będą mogli skorzystać w szerokim zakresie z funduszy strukturalnych na przedsięwzięcia podnoszące standardy produkcji i zwiększające efektywność prowadzonej działalności.    4. Jakie są przesłanki nakładania na polskich rybaków limitów połowów w sytuacji zalewu polskiego rynku przez zawierające szkodliwe substancje importowane ryby karmione odpadami?    Limity połowowe są podstawowym środkiem ochrony żywych zasobów morza i gwarantują racjonalne nimi gospodarowanie. Są stosowane powszechnie na całym świecie. Na Bałtyku rekomendacje w tym zakresie wdaje MKRMB. Limity połowowe zapobiegają przełowieniu zasobów, co spowodowałoby bankructwo rybaków i brak na rynku określonych gatunków ryb, ze szkodą dla przetwórców i konsumentów. Nierozważna polityka w tym zakresie doprowadziła w niektórych rejonach (np. Morze Północne, kanadyjskie wybrzeże Atlantyku) do załamania się zasobów i zamknięcia połowów, a lokalne społeczności rybackie do bankructwa.    Do Polski nie są importowane ryby karmione odpadami. Z ryb hodowlanych na polski rynek trafia głównie norweski łosoś, który ze względu na małą kwotę łososia bałtyckiego jest uzupełnieniem rynku. Łosoś norweski spełnia najwyższe światowe standardy zdrowotne. Ryby hodowlane karmione są karmą z mączek rybnych, produkowaną z poławianych ryb morskich gatunków pelagicznych. Odpady z przemysłu rybnego są czasami niewielkim uzupełnieniem surowca do produkcji niektórych mączek rybnych, ale muszą spełniać określone wymogi weterynaryjne. Dotyczy to również hodowli karpia i pstrąga w Polsce. Import ryb i wyrobów rybnych oraz hodowla ryb odbywa się w Polsce pod ścisłą kontrolą służb weterynaryjnych.    Z poważaniem    Minister    Jarosław Kalinowski    Warszawa, dnia 7 stycznia 2002 r.